جمعه سیاه به رنگ آن‌لاین‌ها درمی‌آید

    عصر ایران -امسال نیز در آمریکا و برخی کشورهای دیگر «جمعه سیاه» برگزار شد. با این که این اصطلاح در نگاه نخست منفی به نظر می رسد و در ایران یادآور 17 شهریور 1357 و شهادت ده‌ها نفر در میدان ژاله (شهدا)ی تهران است اما منظور از جمعه سیاه در آمریکا روز حراج بزرگ و تخفیفات فوق العاده است.

در آمریکا آخرین پنج شنبه ماه نوامبر به عنوان روز شکر‌گزاری نامیده می شود و یک روز پس از آن جمعه سیاه و نخستین روز آغاز خریدهای کریسمس. با این که معمولا جمعه سیاه آخرین جمعه ماه نوامبر است اما چون احتمال دارد پنج شنبه روز آخر ماه نوامبر باشد اصطلاحا گفته می شود: فردای روز شکر گزاری و نه آخرین جمعه ماه نوامبر.

در ایران البته چنین روزی رایج نیست چون عید ایرانیان نه کریسمس که نوروز است و خرید شب عید در اسفند انجام می شود و از نیمه دوم ماه آخر سال خودمان و نه سال میلادی به اوج می رسد. البته مشروط به این که عیدی و پاداش رسیده باشد!

دلیل دیگر رایج نبودن در ایران این است که در مناسبت های مختلف حراج انجام می شود و صاحبان فروشگاه ها با انگیزه های متفاوت اقدام به فروش فوق العاده می کنند هر چند که اعماد مردم در این باره کاهش یافته و بسیاری از این حراج ها و فروش فوق العاده ها را جدی نمی گیرند.

عامل دیگری که نباید نادیده انگاشته شود این است که با نرخ تورم بالا که گاه به 45 درصد هم رسید مغازه دار انگیزه ای برای حراج ندارد. اسفند را که پشت سر بگذارد کالای او گران تر شده است مگر این که نگران تغییر مد و فصل باشد. (البته در ماه گذشته خوش بختانه تورم نقطه به نقطه که در خرداد 92 به 45 درصد هم رسیده بود  به مرز تک رقمی یعنی 10 درصد رسیده است) و هر چه نرخ تورم کاهش یابد میل به نفروختن کالا به قیمت کمتر به خاطر احتمال افزایش قیمت کاهش می یابد.

با این حال با افزایش خریدهای آن‌لاین و اتصال ایران به بازارهای جهانی  جمعه سیاه به ایران هم رسیده  کما این که برخی فروشگاه های اینترنتی در ایران تخفیف دادند خاصه آن دسته که نمایندگی برنده های معتبر را بر عهده دارند و انبار گردانی می کنند و در انتظار سال جدید میلادی و محصولات تازه هستند.

 هر چند هنوز این کار تعمیم نیافته و می توان روز یا نام اختصاصی را هم برای آن در نظر گرفت.

تخفیف ها البته محدود به همین روز نیست و برخی شرکت ها در روزهای آتی نیز به این تخفیفات ادامه می دهند.

البته از منظر سیاسی یا جامعه شناختی این نکته را نیز نمی‌توان نادیده انگاشت که اگر به سرمایه‌داری به مثابه یک ایدیولوژی نگاه کنیم روزهایی از این دست ذیل همان ایدیولوژی قابل تعریف هستند و انگار برای رواج آن طراحی شده اند و باز از منظر اجتماعی این همه شور و اشتیاق برای خرید ارزان‌تر کالا در دنیای سرمایه‌داری و کشورهای صنعتی را می‌توان نشانه این دانست که آنچه تبلیغ می‌شود با عالم واقع تفاوت دارد.

غرض از این نوشته اما تاکید بر آن لاین شدن این روز به مرور هر سال است و اگر قرار باشد به ایران بیاید نیز از طریق فروشگاه های اینترنتی خواهد بود.

روند رو به رشد افزایش خرید از فروشگاه های آن لاین به گونه‌ای است که گفته می شود در آمریکا به یک میلیارد دلار رسیده است. حراج یا تخفیفات بزرگ می تواند به فرصتی برای آشنایی مردم با فروش های آن لاین تبدیل شود.